Τρίτη, 17 Ιανουαρίου 2017

Βρετανία, ισχυρό πλήγμα για το ευρώ

Image result for brexitΗ πρωθυπουργός της Μ. Βρετανίας ανακοίνωσε την πλήρη έξοδο της χώρας της από την ΕΕ, με την ψήφιση της από το Κοινοβούλιο – το σκληρό BREXIT δηλαδή, αφού δεν θέλει τη μερική ή συνδεδεμένη συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή ένωση, το να είναι λίγο μέσα και λίγο έξω.
Ως εκ τούτου, αποφάσισε να μην διατηρηθούν οι ονομαζόμενες τέσσερις «βασικές ελευθερίες»: η ελεύθερη διακίνηση των εμπορευμάτων, των εργαζομένων, των υπηρεσιών, καθώς επίσης των κεφαλαίων και πληρωμών.
Έτσι αναμένεται να ενεργοποιήσει το άρθρο 50 των ευρωπαϊκών συνθηκών που επιτρέπει τη διεξαγωγή διετών διαπραγματεύσεων για τους όρους της συμφωνίας συνεργασίας της με την ΕΕ – το οποίο θα μπορούσε να επιμηκυνθεί εάν αποφασιζόταν από όλα τα 28 μέλη της ένωσης, αλλά δεν είναι πιθανόν λόγω των Ευρωεκλογών του 2019.
Η πρωθυπουργός τόνισε βέβαια ότι θα επιδιώξει μία στρατηγική συνεργασία με την ΕΕ – η οποία όμως θα απαιτούσε πολλά χρόνια συνομιλιών, κρίνοντας από την CETA μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά που διήρκεσε σχεδόν δέκα χρόνια. Πιθανολογείται λοιπόν πως οι διαπραγματεύσεις θα αφορούν μόνο τους δασμούς μεταξύ των δύο συναλλασσομένων – ενώ όλα τα υπόλοιπα δεν πρόκειται να διευθετηθούν.
Εάν τώρα οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν, τότε η Βρετανία θα επανέλθει σε καθεστώς τρίτης χώρας – κάτι που μάλλον θα έχει σοβαρές επιπτώσεις για την οικονομία της, ενώ πολύ λιγότερες για την ΕΕ. Εν τούτοις δεν υπάρχουν ιστορικές εμπειρίες – οπότε κανένας δεν μπορεί να γνωρίζει τα αποτελέσματα. Λογικά πάντως υποτιμήθηκε ξανά η στερλίνα – αν και δεν φαίνεται να πέφτει πολύ κάτω από τα σημερινά επίπεδα (1,16) σε σχέση με το ευρώ, αφού είναι ήδη υπερβολικά υποτιμημένη.
Σε κάθε περίπτωση, η Μ. Βρετανία και η ΕΕ θα είναι μελλοντικά ανταγωνιστές – με την έννοια πως οι Βρετανοί θα μπορούσαν να μειώσουν τους φόρους για να προσελκύσουν επιχειρήσεις, να μην τηρούν τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς όσον αφορά τα προϊόντα και τους εργαζομένους, να εμποδίζουν το ελεύθερο εμπόριο κοκ.
Ολοκληρώνοντας, η Βρετανία εγκαταλείπει την ΕΕ, οι Η.Π.Α. συγκρούονται με τη Γερμανία και ανακοινώνουν προστατευτικά μέτρα της οικονομίας τους, στην Ολλανδία ισχυροποιείται η παράταξη που θέλει την έξοδο της χώρας από την Ευρωζώνη, στην Ιταλία οι φυγόκεντρες δυνάμεις είναι ακόμη ισχυρότερες, ενώ στη Γαλλία και στη Φινλανδία επίσης – οπότε τόσο το (γερμανικό) ευρώ, όσο και η ΕΕ δέχονται πολύ μεγάλα πλήγματα, τα οποία δεν είναι απίθανο να οδηγήσουν στην πλήρη διάλυση τους.

Τράμπ εναντίον Μέρκελ: Κι όμως η μάχη δεν είναι για τα αυτοκίνητα, αλλά για την πρωτοκαθεδρία

File PHOTO: US President Barack Obama (R) and President-elect Donald Trump (L) meet in the Oval Office of the White House in Washington, DC, USA, 10 November 2016. EPA, MICHAEL REYNOLDSFile PHOTO: US President Barack Obama (R) and President-elect Donald Trump (L) meet in the Oval Office of the White House in Washington, DC, USA, 10 November 2016. EPA, MICHAEL REYNOLDS
Του Δημήτρη Γ. Απόκη 

Αν και περίμενα το ματς μεταξύ των μετά Ομπάμα Ηνωμένων Πολιτειών με τη Γερμανία της Μέρκελ, να αρχίσει λίγο αργότερα, όπως όλα δείχνουν άρχισε πριν καν ο Ντόναλντ Τράμπ, ορκιστεί Πρόεδρος την Παρασκευή.
 Όπως φαίνεται ο “Yes We Can” Μπαράκ Ομπάμα, στην τελευταία του επίσκεψη στο Βερολίνο και στο τρυφερό ιδεολογικά δείπνο που είχε τετ α τετ με την Καγκελάριο της Γερμανίας της πέρασε τη δάδα της ηγεσίας του παγκόσμιου συστήματος, που από την εποχή για τη μάχη του χρίσματος των Ρεπουμπλικάνων και μέχρι σήμερα μάχεται τον νέο Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών. 
Άλλωστε, υπάρχουν ήδη άρθρα και αναλύσεις στα συστημικά μέσα ενημέρωσης σε παγκόσμια κλίμακα, που έχουν αναγορεύσει την κ. Μέρκελ σε ηγέτη του φιλελεύθερου κόσμου. Οπότε ο κ. Ομπάμα που την τρέλανε στα κομπλιμέντα όταν βρέθηκε στο Βερολίνο, ορίζοντας την διάδοχο της καταστροφικής, διεθνώς, πολιτικής του, επιτελούσε μια αποστολή. Εκείνο όμως που του διέφυγε, μαζί με πολλά άλλα τα τελευταία οκτώ χρόνια, είναι ότι η Καγκελάριος της Γερμανίας ήταν ο επικεφαλής και ο κ. Ομπάμα ακολουθούσε το βήμα της, και όχι μόνο στην Ευρώπη. 
Αλλά ας δούμε τι είπε ο κ. Τράμπ και ενοχλήθηκε συλλήβδην η γερμανική ηγεσία. Και εδώ να επισημάνουμε ότι τελειώνει και το παραμυθάκι της διαφοράς των σοσιαλδημοκρατών στη Γερμανία, αφού στο χορό μπήκε μετ’ επιτάσεως και ο Αντικαγκελάριος Γκάμπριελ. 
Ο νέος Αμερικανός Πρόεδρος, κτύπησε την Μέρκελ εκεί που την πονάει στο μεταναστευτικό, όπου επεσήμανε ένα γεγονός. Ότι η πολιτική της, την οποία επέβαλε σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτέλεσε και αποτελεί τραγωδία για τις ευρωπαϊκές χώρες και τους λαούς της. Και για να μην  βιαστούν κάποιοι να αρχίσουν τις μεγαλοστομίες περί ρατσισμού και ανθρωπιάς και αξιών, και όλα αυτά τα όμορφα, αλλά στο δια ταύτα κενά περιεχομένου, να επισημάνω ότι ο νέος Αμερικανός Πρόεδρος, αυτό που είπε είναι ότι η πολιτική των ανοικτών συνόρων, χωρίς έλεγχο και χωρίς σχέδιο, φέρνει συμφορές. Άδικο έχει; 
Τον επιβεβαιώνουν, και ας σφυρίζουν κάποιοι κλέφτικα, οι αλλεπάλληλες τρομοκρατικές επιθέσεις με βαρύ κόστος σε ανθρώπινες ζωές και το μπάχαλο που επικρατεί σε Ελλάδα και Ιταλία. Τον επιβεβαιώνει, η επιβράβευση από το Βερολίνο και τους υπαλλήλους του στις Βρυξέλλες, του αυταρχικού και όχι φίλου της Ευρώπης και της Δύσης, Ταγίπ Ερντογάν, στο θέμα του προσφυγικού. Και πώς μπορεί η κ. Μέρκελ να στηρίξει την πολιτική της, όταν την ίδια στιγμή οι πολιτικές που προωθεί η ίδια, και κυρίως ο Υπουργός της των Οικονομικών, κ. Σόϊμπλε, έχουν γονατίσει οικονομικά την Ευρώπη, και κυρίως τις χώρες που υφίστανται τη μεγαλύτερη πίεση στο μεταναστευτικό – προσφυγικό, κυρίως Ελλάδα και Ιταλία. 
Ο Ντόναλντ Τράμπ, προειδοποίησε τη Γερμανία, για το προσφιλές του θέμα την κατασκευή προϊόντων και ειδικά γερμανικών αυτοκινήτων που πωλούνται στις ΗΠΑ. Όπως έχει κάνει και με πολλές άλλες χώρες, αλλά και βιομηχανίες απαίτησε την κατασκευή τους εντός των ΗΠΑ, έτσι ώστε να δημιουργήσει υψηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας στη χώρα του. Η γερμανική ηγεσία κλώτσησε και απείλησε. Καλό θα  είναι να επισημάνει κάποιος στην Καγκελάριο, ότι κάποιοι υπερασπίζονται τους συμπολίτες τους. Ενώ κάποιοι άλλοι ανοίγουν τα σύνορα ανεξέλεγκτα, για να έχουν και φθηνά εργατικά χέρια. Επαίνεσε το Brexit.  Και πάλι. Άδικο έχει; 
Με την επιβαλλόμενη από την Γερμανία οικονομική και όχι μόνο πολιτική στην Ευρώπη, η Μεγάλη Βρετανία σε κάθε περίπτωση θα είναι πολύ καλύτερα εκτός του μπάχαλου της ΕΕ. Δεν είναι τυχαίο, επίσης, που τη συνέντευξη για τους Βρετανικούς Times, την πήρε ο Μάϊκλ Γκόουβ, πρώην Υπουργός, διεκδικητής της ηγεσίας των Tories, και από τα βασικά πρόσωπα της εκστρατείας υπέρ του Brexit. Ας αφήσει λοιπόν η κ. Μέρκελ και μαζί της η γερμανική ηγεσία Σόϊμπλε και λοιποί, τους λεονταρισμούς, διότι δυστυχώς για την Καγκελάριο, τους συμμάχους της στη Γερμανία και την Ευρώπη, αλλά και στο υπό κατάρρευση παγκόσμιο σύστημα που την θαυμάζει, από την Παρασκευή και μετά δεν θα έχει Ομπάμα, να τον κάνει ότι θέλει στην Ουάσιγκτον. Ούτε ο Σόϊμπλε, Τζάκ Λιού, να τον ξεφτιλίζει και να του φέρεται ως υπάλληλο. Ούτε Τζόν Κέρι, γειά χαρά, στο Στέητ Ντιπάρτμεντ. 
Από την Παρασκευή, υπάρχει Ντόναλντ Τράμπ, Στήβεν Μινιούτσιν, και Ρέξ Τίλλεσρον, και μόνο υπάλληλοι δεν έχουν συνηθίσει να είναι. Τα στρατόπεδα διαμορφώνονται και μάλιστα γρήγορα. Ευρώπη της Μέρκελ ή Ευρώπη πραγματικά φιλελεύθερη στα πλαίσια του πραγματικού δυτικού κόσμου. Ας ξεπεράσουν λοιπόν κάποιοι τον ελαφρό τρόπο που αντιμετωπίζουν τον νέο Αμερικανό Πρόεδρο και ας σκεφτούν το μέλλον της Ευρώπης και κυρίως το μέλλον της χώρας τους και των πολιτών τους. 
Ο Δημήτρης Γ. Απόκης είναι Διεθνολόγος Απόφοιτος του The Paul H. Nitze, School of Advanced International Studies, The Johns Hopkins University και Δημοσιογράφος

Πηγή: Τράμπ εναντίον Μέρκελ: Κι όμως η μάχη δεν είναι για τα αυτοκίνητα, αλλά για την πρωτοκαθεδρία http://mignatiou.com/2017/01/trab-enantion-merkel-ki-omos-i-machi-den-ine-gia-ta-aftokinita-alla-gia-tin-protokathedria/

Θεολογία του Ηλεκτρισμού 5


Τού Ernst Benz
Κεφάλαιο II
Franz Mesmer και Benjamin Franklin (συνέχεια)
Image result for θεολογια του ηλεκτρισμουΑπό καθαρά επιστημονικής άποψης, ο Μέσμερ προσέφερε λίγα στην διερεύνηση τού φαινομένου τού μαγνητισμού. Τα όργανα που εφηύρε, κυρίως το λεγόμενο Baquet, και τα χρησιμοποίησε στην αρχή τής ιατρικής του δραστηριότητας, δεν ήταν αποτέλεσμα επιστημονικής έρευνας. Το Baquet ήταν ένα δοχείο με ρινίσματα σιδήρου και σπασμένο γυαλί, με σιδερένιες ράβδους, γεμάτο με νερό. Το μηχάνημα αυτό δεν δημιουργούσε «μαγνητικά ρεύματα», ασκούσε όμως ισχυρή ψυχική επίδραση στους ασθενείς, που άγγιζαν τις ράβδους. Ο Μέσμερ σταμάτησε να χρησιμοποιεί το Baquet, όταν διαπίστωσε πως έχει μια θεραπευτική επίδραση και με το δάκτυλο του (δείκτης) αλλά και με το βλέμμα του. Το Baquet όμως ήταν μόνο ένα κομμάτι από την πληθώρα τών μορφών ψυχικού επηρεασμού των ασθενών. Μια άλλη μορφή ήταν το άγγιγμα των ασθενών μεταξύ τους, πιάνοντας ο ένας το χέρι του άλλου, σχηματίζοντας μια κλειστή αλυσίδα. Σε αυτό προστίθεται το ασθενές φως τής αίθουσας, με κουρτίνες από σατέν, το μαγικό ένδυμα του Μέσμερ και το όχι λιγότερο μαγικό παίξιμο ενός γυάλινου μουσικού οργάνου (Glasharmonika).
Ο άλλος δρόμος τον οποίο πήρε η διδασκαλία του Kircher περί μαγνητισμού, εξελίχθηκε έτσι, ώστε τη θέση του μαγνητισμού πήρε ο ηλεκτρισμός. Δεν ήταν αναμενόμενο πως οι σύγχρονοι τού Kircher θα μπορούσαν να διακρίνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τα ηλεκτρικά από τα μαγνητικά φαινόμενα. Ο Μέσμερ αμφιταλαντεύτηκε για πολύ καιρό, αν έπρεπε να ονομάσει ζωικό μαγνητισμό ή ζωικό ηλεκτρισμό, την δύναμη την οποία παρατηρούσε και εφάρμοζε. Και πως να δει κανείς διαφορές, όταν τον ηλεκτρισμό δημιουργούσαν ασθενή ρεύματα και υπήρχε ως ασθενής τάση: το ηλεκτρικό ξύλο δημιουργούσε μικρή τάση δια της «τριβής με γούνα γάτας. Ήταν όμως η μοναδική μέθοδος παραγωγής ρεύματος, μέχρι να εφευρεθεί η φιάλη της Leiden (πόλη στην Ολλανδία). Αλλά και αυτό το ρεύμα ήταν ασθενές. Οι πρωτοπόροι της έρευνας του ηλεκτρισμού δεν είχαν ιδέα για την τρομακτική δύναμη του ατμοσφαιρικού ηλεκτρισμού. Αλλιώς δε θα ήταν τόσο απρόσεκτοι στην ενασχόληση τους με αυτόν. Σιγά σιγά, με την συνάντηση τόσο διαφορετικών ερευνητών, όπως ήταν ο Benjamin Franklin και Franz Mesmer, αναπτύχθηκε η συνείδηση για την διαφορά μαγνητισμού και ηλεκτρισμού. Η συνάντηση τού Μέσμερ με τον Franklin, που από το 1774 ήταν πρέσβης των ΗΠΑ στο Παρίσι, και στο σπίτι του μάζευε τις κορυφές των πολιτικών, επιστημονικών και οικονομικών κύκλων, ήταν μεγάλης σημασίας για τον Μέσμερ. Στην αποστροφή του Franklin από τον Μέσμερ, που ακολούθησε λίγο αργότερα, αντικατοπτρίζεται το γεγονός, πως η γνώση για τον ηλεκτρισμό είχε προχωρήσει τόσο, και είχε φτάσει ένα βαθμό επιστημονικής διαφώτισης και τεχνικής χρήσης, ώστε όχι μόνο απελευθερώθηκε από την εξίσωση του με τον μαγνητισμό, αλλά αρνήθηκε και την ύπαρξη του. Ο Franklin, που έκανε τις ανακαλύψεις του στο πεδίο του ηλεκτρισμού την περίοδο 1746-52, ήταν στην Ευρώπη γνωστός ως ο σημαντικότερος γνώστης αυτής της νέας δύναμης. Δεν είναι λοιπόν θαυμαστό που είχε την φήμη μάγου, η οποία εκφράζεται και σε μια προτομή του με το επίγραμμα:
Eripuit caelo fulmen sceptrumqu tyrannis
«Απέσπασε από το ουρανό την αστραπή και το σκήπτρο των τυράννων»
 [«Είδα το σατανά να πέφτει από τον ουρανό σαν αστραπή» (Λουκ. 10:18 )] 
Στο σημείο αυτό συνδέεται η επανάσταση με τον ηλεκτρισμό.
Ο Franklin  όμως δεν αισθανόταν πως είναι ο μάγος, έτσι όπως τον θεωρούσε το περιβάλλον του. Ως ορθολογιστής που ήταν, είχε ήδη απομυθοποιήσει τον ηλεκτρισμό, και με το αλεξικέραυνο που επινόησε, του αφαίρεσε τον θεϊκό χαρακτήρα. Έβλεπε λοιπόν τον Μέσμερ από την αρχή με δυσπιστία. Τον Μέσμερ που ασκούσε την μαγνητική του θεραπεία στο μισοσκόταδο, πίσω από κουρτίνες και μυστηριώδη μουσική υπόκρουση, και ο ίδιος φορούσε ένα ράσο από βιολετί μετάξι, που φορούσαν οι μάγοι.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν μεταξύ του Franklin και του Mesmer σημαντικές ομοιότητες. Και οι δυο θαύμαζαν τα φαινόμενα τών φυσικών δυνάμεων που είχαν μόλις ανακαλυφθεί. Ο ένας το φαινόμενο του ηλεκτρισμού και ο άλλος το συγγενές φαινόμενο του μαγνητισμού. Και οι δυο προσπάθησαν, όχι μόνο να γνωρίσουν τις νέες φυσικές δυνάμεις, αλλά και να κυριαρχήσουν πάνω σε αυτές, για το καλό της ανθρωπότητας. Και οι δυο, ερευνώντας αυτή την νέα δύναμη, οδηγήθηκαν στην μουσική, και συνάντησαν το ίδιο καινοφανές μουσικό όργανο, την Glasharmonika.
Τα ίχνη τής επινόησης τού οργάνου αυτού οδηγούν στον μεγάλο ιδρυτή της μαγνητικής θεολογίας και φυσικής, στον Athanasius Kircher. Σε ένα κεφάλαιο τού έργου του ασχολείται με  τόν μαγνητισμό στην μουσική. Θεωρεί πως οι ταλαντώσεις που προκαλούν οι τόνοι στα μουσικά όργανα, είναι μαγνητικής φύσεως. Δείχνει την συσχέτιση μεταξύ μαγνητικών ρευμάτων, ηχητικών κυμάτων και κυμάτων του νερού, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τις ταλαντώσεις στα ποτήρια γεμάτα νερό, όταν αγγίζει κανείς το χείλος του ποτηριού. Ο Kircher υπολόγισε τις μαθηματικές σχέσεις ύψους του τόνου και ύψους της στάθμης του νερού στο ποτήρι. Εξετάζει επίσης την επίδραση που έχει το ίδιος στό υγρό μέ τό ύψος και την ποιότητα του τόνου.
Δεν είναι λοιπόν περίεργο, πως ο Μέσμερ, που επηρεάστηκε θεμελιωδώς από τον Kircher στο πεδίο του μαγνητισμού, προσέλαβε και το μουσικό όργανο του Kircher, το οποίο εξέλιξε και χρησιμοποίησε με επιτυχία στις θεραπείες του. Ο Franklin τροποποίησε το όργανο αυτό, ο τόνος του οποίου διέφερε αρκετά από τον τόνο του οργάνου που χρησιμοποιούσε ο Μέσμερ. O Mozart είχε γράψει μερικές συνθέσεις για το όργανο του Μέσμερ, το οποίο τού το παρουσίασε ο ίδιος ο Μέσμερ στο σπίτι του.
Η διαφορά αυτή στον τόνο τών δυο οργάνων αντικατοπτρίζει και την διαφορά των εφευρετών τους. Ο Μέσμερ ήταν ο μάγος τού ζωικού μαγνητισμού. Ο απαλός, μυστηριώδης, διεισδυτικός τόνος τής Glasharmonika, που ενεργοποιούσε αλλά και ηρεμούσε τα νεύρα, ήταν μέρος του μαγικού στιλ των θεραπευτικών του συνεδρίων. Ο Franklin από την άλλη δεν θεωρούσε τον εαυτό του μάγο, αλλά πρακτικό εφευρέτη και παραγωγό, που απολάμβανε την τεχνολογία. Τον ενδιέφερε η αποτελεσματικότητα (Efficiency) των εφευρέσεων του, αλλά και το εισόδημα πού απέφεραν.  Αφού με το αλεξικέραυνο κατάφερε να καταστήσει ακίνδυνη την αστραπή τού ηλεκτρισμού, που μέχρι τότε ήταν σημάδι τής απρόβλεπτης θεϊκής παντοδυναμίας που ερχόταν από τα σύννεφα, το επόμενο επίπεδο ήταν να βάλει αυτή την δύναμη, που στην φύση σπαταλιόταν άσκοπα, σε υπηρεσία ώστε να κάνει μια χρήσιμη και επικερδή εργασία*. Για τον λόγο αυτό, κατά τα ταξίδια του στην Αγγλία και την ηπειρωτική Ευρώπη, επέδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τις μηχανές ηλέκρισης και την χρήση τους στην ιατρική. Τον εντυπωσίασε μια μηχανή ηλέκτρισης που χρησιμοποιούσαν στο βασιλικό νοσοκομείο του Αννόβερου, το 1766, μια μηχανή που προκαλούσε ιδιαίτερα ισχυρά ηλεκτροσόκ.

*[Τῶν ἀγγελικῶν λογισμῶν, καὶ τῶν ἀνθρωπίνων καὶ τῶν ἐκ δαιμόνων ταύτην τὴν διαφορὰν μετὰ πολλῆς τῆς παρατηρήσεως ἐγνώκαμεν εἶναι, ὅτι πρῶτον μὲν οἱ ἀγγελικοὶ τὰς φύσεις τῶν πραγμάτων περιεργάζονται, καὶ τοὺς πνευματικοὺς αὐτῶν
ἐξιχνιάζουσι λογισμούς. Οἷον, τίνος χάριν γεγένηται ὁ χρυσὸς, καὶ διὰ τί ψαμμώδης,καὶ κάτω που τοῖς μορίοις τῆς γῆς ἐγκατέσπαρται, καὶ μετὰ πολλοῦ καμάτου, καὶ πόνου εὑρίσκεται; ὅπως τε εὑρεθεὶς ὕδατι πλύνεται, καὶ πυρὶ παραδίδοται, καὶ οὕτως εἰς τεχνιτῶν ἐμβάλλεται χεῖρας, τῶν ποιούντων τῆς σκηνῆς τὴν λυχνίαν, καὶ τὸ θυμιατήριον, καὶ τὰς θυΐσκας, καὶ τὰς φιάλας, ἐν αἷς οὐκέτι νῦν πίνει διὰ τὴν χάριν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ὁ Βαβυλώνιος βασιλεύς, Κλεόπα δὲ φέρει καρδίαν καιομένην ὑπὸ τούτων μυστηρίων.
Ὁ δὲ δαιμονιώδης λογισμὸς, ταῦτα μὲν οὔτε οἶδεν, οὔτε
ἐπίσταται· μόνην δὲ τὴν κτῆσιν τοῦ αἰσθητοῦ χρυσίου ὑποβάλλει, καὶ τὴν ἐκ τούτου τρυφήν τε καὶ δόξαν ἐσομένην προλέγει· ὁ δὲ ἀνθρώπινος λογισμὸς, οὐδὲ τὴν κτῆσιν
ἐπιζητεῖ, οὔτε τίνος περιεργάζεται σύμβολον ὁ χρυσὸς, ἀλλὰ μόνον εἰς τὴν διάνοιαν τοῦ χρυσοῦ τὴν μορφὴν εἰσφέρει ψιλὴν, πάθους πλεονεξίας κεχωρισμένην· ὁ δὲ αὐτὸς λόγος, καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων πραγμάτων ῥηθήσεται, κατὰ τὸν κακόνα τοῦτον
μυστικῶς γυμναζόμενος.  Ευάγριος Ποντικός, ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΖ· ΠΕΡΙ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΠΟΝΗΡΩΝ ΛΟΓΙΣΜΩΝ, Κεφάλαιο Ζ]

Όταν συνάντησε τον Μέσμερ στο Παρίσι, τον αντιμετώπισε με περιέργεια και δυσπιστία. Δεν του άρεσε ο τρόπος τού Μέσμερ. Το ενδιαφέρον του όμως κεντρίστηκε καθώς ο μαγνητισμός ήταν μια δύναμη συγγενής προς τον ηλεκτρισμό, η οποία τού ήταν άγνωστη, αλλά θεωρούσε πως μπορεί να χρησιμοποιηθεί πρακτικά. Τις μεθόδους θεραπείας του Μέσμερ παρακολουθούσε με το ίδιο ενδιαφέρον που παρακολουθούσε τα πειράματα με μπαλόνια και με σπίρτα φωσφόρου. Στους κύκλους του Franklin οι μέθοδοι τού Μέσμερ έχαιραν εκτίμησης, και μερικοί φίλοι του, όπως οι Lafayette και Bergasse, ήταν ενθουσιώδεις οπαδοί.
Ο βαθύς ορθολογισμός του Franklin τον έκανε άνοσο προς κάθε προσωπική εμπειρία με μαγνητικά φαινόμενα. Η τραγωδία τού Μέσμερ ήταν πως την επιστημονική ποιότητα τού ζωικού μαγνητισμού εξέταζαν άνθρωποι, που είχαν μια τέτοια πνευματική δομή (ορθολογιστές όπως Helvetius, La Harpe, Franklin), ώστε δεν είχαν πάνω τους καμιά επίδραση τα μεσμερικά φαινόμενα. Ο Franklin τον παρακολουθούσε με το ψυχρό και προσεκτικό μάτι, με το οποίο ένας σημερινός ψυχίατρος παρακολουθεί τις πρακτικές ενός αφρικανού μάγου-γιατρού. Λόγω της μεγάλης του φήμης και αναγνώρισης ως ειδικού στον ηλεκτρισμό, ο Franklin κλήθηκε ως μέλος μιας επιτροπής, που συστάθηκε το 1784 με βασιλικό διάταγμα. Σκοπός της ήταν η εξέταση τών επιστημονικών θεμελίων του ζωικού μαγνητισμού.
Στις συνεδριάσεις και εξετάσεις τής επιτροπής ο Franklin δεν λάμβανε τακτικά μέρος, καθώς είχε αρρωστήσει και το ταξίδι για τό Παρίσι του ήταν πολύ κουραστικό. Κατάφερε να πείσει την επιτροπή, οι εξετάσεις των θεραπευτικών μεθόδων τού Μέσμερ να γίνονται στο σπίτι του, στο Passy. Και έτσι μεσμεριστές γιατροί και ασθενείς πήγαιναν στο σπίτι του. Ο Franklin λάμβανε επίσης μέρος σε διάφορες συνεδρίες, και υπέστη μαγνητικές θεραπείες, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Λίγο μετά την σύσταση τής επιτροπής εξέφρασε τις αμφιβολίες του για την θεωρία τού Μέσμερ περί ζωικού μαγνητισμού, και εξήγησε τις θεραπευτικές του επιτυχίες ως «φαντασία», και όχι ως ύπαρξη μιας δύναμης αυτής της φύσεως.

Παρά ταύτα, δεν απέρριψε τον Μεσμερισμό ως θεραπευτική μέθοδο, αλλά τον ενέκρινε μάλιστα ως είδος ψυχογενούς θεραπείας, για ένα μέρος τουλάχιστο του κοινού. «Η ψευδαίσθηση μπορεί να είναι χρήσιμη σε μερικές περιπτώσεις. Σε κάθε πλούσια μεγαλούπολη υπάρχει ένας αριθμός ανθρώπων που δεν είναι εντελώς υγιείς, γιατί είναι τρελαμένοι με τα φάρμακα και τα παίρνουν συνέχεια, διαταράσσοντας έτσι την φυσική τους λειτουργία και ζημιώνοντας την υγεία τους. Αν μπορούσε να πείσει κανείς αυτούς τους ανθρώπους να αφήσουν τα φάρμακα και να περιμένουν την θεραπεία από το δάκτυλο ή το ραβδί του μάγου, μπορεί να έχει θετική επίδραση, αν και αγνοούν την αιτία τής θεραπείας τους». Ο Franklin λοιπόν, αποδίδει στον μεσμεριστή μάγο μια θετική λειτουργία εντός της κοινωνίας. Όχι λόγω τής μαγείας του, αλλά λόγω τής επίδρασής του στην ανθρώπινη φαντασία, που στις περιπτώσεις ψυχογενών ασθενειών, μπορεί πραγματικά να οδηγήσει στην θεραπεία.

Συνεχίζεται 

Εγώ. Το παιχνίδι της ζωής (30)-επανάληψη

ΕΓΏ-Μέρος Πρώτο 
Η βελτίωση της ζωής 
Ο κάθε άνθρωπος γίνεται manager του εγώ του

Πολιτική β
Πως να εγκλωβίζεις κράτη 

Οι πολιτικοί πρωταγωνιστές βρίσκονται στην παγίδα. Το ότι έγιναν έτσι τα πράγματα μάς το είπαν οι ίδιοι, τα μέσα ενημέρωσης, οι αναλυτές, το διαπίστωσε ο καθένας που είδε τις ειδήσεις.
Πόσο συχνά πρέπει να πει κανείς την λέξη «παγίδα», μέχρι να καταλάβει ότι είναι πραγματικά παγίδα; Η γλώσσα, ακόμα και η γλώσσα του σώματος των πολιτικών, από τότε που ξέσπασε η οικονομική κρίση, θυμίζει συμπεριφορά κρατουμένων. «Η γλώσσα τής παγίδας» είναι μια γλώσσα που τα έχει σκεφτεί όλα, προσποιείται διεξόδους εκεί που δεν υπάρχουν, και ρουτίνα εκεί που κυριαρχεί πανικός. Οι πολιτικοί αναζητούν «διεξόδους» σε αποκλεισμένους χώρους, κάνουν κύκλους, και χρησιμοποιούν συντακτικό αποκλεισμού (δεν υπάρχουν εναλλακτικές), παθητικές κατασκευές (μας ανάγκασαν), αποδέχονται μόνο μια λογική (αν αποτύχει το ευρώ, αποτυγχάνει η Ευρώπη), η οποία γίνεται τρόπος σκέψης όλων των υπολοίπων κατοίκων του κλουβιού.
Ο Ψυχρός Πόλεμος έχει επιστρέψει με την μορφή ενός πολέμου τον οποίο κήρυξε  από μόνη της η κοινωνία: πριν από τις συνόδους κορυφής της ΕΕ, καθορίζονται οι «ζώνες ανεφοδιασμού», η αύξηση των «εξοπλισμών» είναι προσφορά ή απειλή. Μεταξύ των πολιτικών συμμάχων, οι διαμάχες σκηνοθετούνται φαινομενικά ή στην πραγματικότητα, και μεμονωμένα κράτη κάνουν γύρους του θριάμβου στις διασκέψεις τύπου, οι οποίες 8 ώρες αργότερα ερμηνεύονται ως «συνθηκολόγηση». Ταυτόχρονα δοκιμάζεται η αντίδραση των αγορών και των πολιτών των εν λόγω χωρών, είτε με επισημάνσεις στα μέσα ενημέρωσης, ξαφνικές απειλές πως θα διεξαχθεί δημοψήφισμα ή άγρια καταπολέμηση των δημοψηφισμάτων. Όλα αυτά είναι πολιτική πράξη εδώ και χρόνια, όλα είναι έννοιες της σύγχρονης πολιτικής165.
Το ενδιαφέρον είναι πως τα κράτη, χωρίς πολλές φορές οι πολιτικοί να το αντιλαμβάνονται, δέχονται από την οικονομία μεταχείριση ως απλοί συμπαίκτες, και όχι ως συνταγματικές δομές οι οποίες περιλαμβάνουν και την αγορά.
Οι αρχηγοί κρατών κυβερνούν μόνο εν μέρει τις χώρες τους. Το «νούμερο 2», που ξέρει πως παίζονται τα λογικά παιχνίδια, εισχωρεί και στον τομέα αυτό. Συνεπώς, και οι τραπεζίτες συμβουλεύουν τους επενδυτές, να μην ερμηνεύουν την προσπάθεια αντιμετώπισης της κρίσης στην Ευρώπη ως πολιτική, αλλά ως ένα μη-συνεργατικό παιχνίδι, το οποίο όταν το καταλάβει κανείς, μπορεί να το εκμεταλλευτεί επικερδώς. Αυτό σημαίνει πρακτικά: μην πιστεύεις τίποτα, να υποθέτεις πως θα συμβούν τα χειρότερα, να έχεις ενώπιον σου το απόλυτο ίδιον όφελος, και βάσει αυτών να δεις που μπορείς να φτάσεις με την στρατηγική σου.
Στον Ψυχρό Πόλεμο το έλεγαν έτσι: «Μην πιστεύετε ότι η Σοβιετική Ένωση δεν μας επιτίθεται για λόγους ηθικής. Μόνο αν υποθέσουμε το χειρότερο, μπορούμε να βρούμε μια λογική στρατηγική για να ξεγελάσουμε τον αντίπαλο». Αυτή ήταν όπως είπαμε η ισορροπία του Nash.  Και σήμερα;
Η «Wall Street Journal» γράφει, λες και δεν πρόκειται για την κρίση του ευρώ το 2012, αλλά για αμοιβαίο εκφοβισμό: «Πολλά διαβάζετε, ότι το ευρώ δεν πρόκειται να καταρρεύσει, γιατί θα ήταν κακό για όλους-και για τον λόγο αυτό οι πολιτικοί θα διαπραγματευθούν και θα πάρουν μια κατάλληλη απόφαση. Μην το πιστεύετε ούτε για μια στιγμή. Ένα καταστροφικό γεγονός είναι αρκετά πιθανό. Η μόνη λογική στάση είναι να ετοιμάζεστε για το χειρότερο.»
Και επειδή η εφημερίδα είναι πεπεισμένη για την ανώτερη σοφία των αγορών, αλλά και για το πόσο περιορισμένα είναι τα κράτη, συστήνει στους αναγνώστες της να δουν την ταινία «A Beautiful Mind», για να καταλάβουν την κρίση του ευρώ166.
Ένα από τα πιο σημαντικά παιχνίδια στρατηγικής κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, με το οποίο είχαν ασχοληθεί ο John Nash και οι συνάδελφοι του ήταν το «Chicken-Game»: δυο αυτοκίνητα με μεγάλη ταχύτητα, βρίσκονται σε πορεία σύγκρουσης. Ποιο αλλάζει πορεία πρώτο και πότε; Για πόσα δευτερόλεπτα μπορώ να κρατήσω την πορεία μου μέχρι ο άλλος να υποχωρήσει; Τα παιχνίδια αυτά με τις σκέψεις, δεν έχουν σκοπό να διερευνήσουν την αυτόνομη αντίδραση κάποιου, αλλά να δημιουργήσουν την εντύπωση της απόλυτης αυτονομίας, και να δημιουργήσουν στον άλλο αμφιβολία για τις προθέσεις του. Αυτό πρέπει να έχουμε υπόψιν μας, εάν θέλουμε να καταλάβουμε πώς οι αγορές αντιλαμβάνονται τα κράτη και τους πολίτες τών κρατών αυτών: συμπεριφέρονται σαν αυτά να μην υπάρχουν.
Οι πολίτες και τα κράτη δεν έχουν πια κυριαρχία, απλά «παίζουν». Για τον λόγο αυτό, οι βουλές των χωρών είναι διακοσμητικά στοιχεία, και η δημοσιότητα ένας χώρος που απλώς αντηχεί πίσω αυτό που ειπώθηκε, και στον οποίο απευθύνεται κανείς απλώς και μόνο για να επηρεάσει τις αγορές.
Τα κράτη είναι οικονομικά εγκλωβισμένα στον χώρο που διαθέτουν, όπως ήταν κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, στο στρατιωτικό επίπεδο.
Τον Ιανουάριο του 2012, ο υπεύθυνος για την στρατηγική της επενδυτικής τράπεζας «William Blair», αποκάλεσε ειρωνικά την ευρωπαϊκή πολιτική προς αντιμετώπιση της κρίσης «παιχνίδι κυριαρχίας», όπου το ενδιαφέρον των πολιτικών δεν είναι πια το χρήμα, αλλά η πολιτική αυτοκυριαρχία. Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, η δύναμη επιδεικνυόταν με την «αφθονία των πυρηνικών όπλων». Τώρα, οι αντίπαλοι-τα κράτη και οι αγορές-παρουσιάζουν την δύναμη με μια υποτιθέμενη αφθονία χρηματικών μέσων, τα οποία είναι σε θέση να σώσουν ή να καταστρέψουν κράτη που βρίσκονται σε ύφεση.
Ο Brian DSinger, συγγραφέας του αναφερθέντος κειμένου, προειδοποιεί: «η αφθονία όμως μπορεί να είναι μπλόφα, μπορεί όμως και να είναι πραγματική.» Ας το πούμε λαϊκά:έχουμε τα χρήματα που εγγυόμαστε ότι έχουμε;
Ο σκοπός της Γερμανίας στο παιχνίδι αυτό είναι να επιβάλει σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό χώρο την «τευτονική οικονομική πολιτική». Οι νότιοι χρειάζονται χρήματα, αναγκάστηκαν όμως να παραχωρήσουν εν μέρει την εθνική τους κυριαρχία. Στον κόσμο του «νούμερο 2», η ιδέα να επιτραπεί στον λαό να επιλέξει είναι «απειλή», γιατί η αγορά είναι καλύτερος υπολογιστής των εκλογών από το δημοψήφισμα.
«Ο πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας Παπανδρέου, προσπάθησε να απειλήσει τις άλλες χώρες με ένα δημοψήφισμα. Δυστυχώς ήταν μπλόφα, και έχασε την δουλειά του...Η Γαλλία συμμάχησε με την Γερμανία, για να πάρει από την οικονομική δύναμη της Γερμανίας...δεν σκοπεύει να διαλύσει τις αγορές. Παίζει ένα παιχνίδι κυριαρχίας, όπως το προβλέπει το μοντέλο του John Nash. Οι πολιτικοί και οι συμπαίκτες τους από τα μέσα ενημέρωσης παίζουν καλά το παιχνίδι τους..όταν περάσει η κρίση ρευστότητας, μια σειρά ανεπτυγμένων χωρών θα αναγκαστούν να αντιμετωπίσουν μια χρόνια χρεοκοπία.»
Οι επενδυτικές τράπεζες επομένως δεν χρειάζεται να φοβούνται ρυθμίσεις ή «εκδικήσεις». «Είτε σας αρέσει είτε όχι, ένας καλός δικηγόρος, ένα παράγωγο και ένας έξυπνος οικονομολόγος μπορούν να αποφύγουν οποιαδήποτε δυνατή ρύθμιση. Δυστυχώς μερικές φορές αυτό γίνεται παράνομα.167»
Δεν πρέπει όμως να τα αποδίδουμε όλα στους τραπεζίτες: αυτοί περιγράφουν με ποιο τρόπο μπορούν να λάβουν μέρος οι επενδυτές στο μεγάλο παιχνίδι. Από την εποχή όμως που ξεκίνησε η κρίση του ευρώ, τα κράτη παίζουν το ίδιο παιχνίδι. Ακόμα και το 1+1=2 μπορεί να είναι μπλόφα στον χώρο αυτό του κρυφού παιχνιδιού. Τίθεται όμως το ερώτημα, για πόσο ακόμα θα αντέξουν οι δημοκρατίες αυτές τις μορφές επικοινωνίας;
Στα καταφύγια τους, εκεί που κάνουν τις διαπραγματεύσεις, η πολιτική τάξη πρέπει να προσχεδιάσει πέντε βήματα και να προβλέψει δέκα βήματα τις αγοράς, η οποία προβλέπει τα πέντε βήματα της κυβέρνησης, και τα έχει «αποτιμήσει». Οι κυβερνήσεις απευθύνονται στην δημοσιότητα με ένα τρόπο που βασίζεται σε μια καθορισμένη τακτική, παρακάμπτουν τις βουλές και τους νόμους, δημιουργούν παραπλανητικά ίχνη και καλλιεργούν αντιφατικές ελπίδες, προσποιούνται πως διαθέτουν αφθονία χρημάτων και ψυχραιμία, ανακοινώνουν ρυθμίσεις, επιβάλλουν ή καταργούν-και όλα αυτά τα κάνουν για να συγχύσουν τον αντίπαλο, να τον παραπλανήσουν ή να τον εξαναγκάσουν να συνεργαστεί. Όλα αυτά τα κάνουν για να μην πέσουν πέσουν στην παγίδα, αλλά για να στήσουν οι ίδιοι μια παγίδα.
Η αντίθετη πλευρά χειρίζεται τις ίδιες μπλόφες. Το «νούμερο 2» ως δάσκαλος των μοντέλων της θεωρίας των παιγνίων, τους έχει διδάξει. Οι αλγόριθμοι βασίζονται σε ένα σωρό πληροφοριών, για να υπολογίσει την εξέλιξη των τιμών, με την βοήθεια άλλων αλγορίθμων υπολογίζουν πως οι άλλοι ερμηνεύουν την συμπεριφορά του και πως αλλάζει το μέλλον. Για τον λόγο αυτό διαλέγουν μέ ποιον και σε ποιο βαθμό θα δώσουν εσφαλμένες πληροφορίες. Προσπαθούν να προβλέψουν την επίδοση επιχειρήσεων, προτού αυτή να είναι γνωστή στις εν λόγω επιχειρήσεις (Dark Pools). Στέλνουν πληροφορίες στην αγορά των οικονομικών και στην αγορά των πολιτικών, για να προκαλέσουν ή να αποτρέψουν χειρισμούς.
Οι περισσότεροι manager των hedgefonds, των επενδυτικών τραπεζών, όπως και οι traders, δεν έχουν πρόσωπο και όνομα, αλλά αποτελεσματικά όπλα και μια λογική, στην οποία βασίζεται όλο το παιχνίδι: δεν θέλουν να χάσουν.
Και ενώ οι κοινωνικές αντιπαραθέσεις της πραγματικής οικονομίας, του κράτους και της κοινωνίας, για δεκαετίες έπαιζαν συνεργατικά, οι διεθνείς αγορές παίζουν ένα μη συνεργατικό παιχνίδι με την κοινωνία, όπου το σύνολο είναι μηδενικό: το κέρδος του ενός είναι απώλεια για τον άλλο.
Μπορούμε να το διατυπώσουμε πιο συγκεκριμένα: μετά από 50 χρόνια ψυχρού πολέμου μεταξύ των δυο οικονομικών συστημάτων, που και οι δυο είχαν στην διάθεση τους την ατομική βόμβα, βρισκόμαστε σε ένα νέο ψυχρό πόλεμο μετά την πτώση του κομμουνισμού. Ένα ψυχρό πόλεμο μεταξύ δημοκρατικών εθνικών κρατών και παγκοσμιοποιημένων αγορών.
Και οι δυο πλευρές γνωρίζουν πως η άλλη πλευρά διαθέτει όπλα εκφοβισμού και μαζικής καταστροφής. Δεν μπορούν να μιλήσουν απευθείας μεταξύ τους, αλλά πρέπει να αναπαράξουν την σκέψη του άλλου μέσα στο κεφάλι τους, ώστε να είναι σε θέση να αντιδράσουν. Και οι δυο πρέπει να υποθέσουν  ότι η άλλη πλευρά θα εκτελέσει το καταστροφικό κτύπημα, και πως η μια πλευρά δεν μπορεί να θέλει την χρεοκοπία της άλλης. Όλα αυτά όμως δεν αποκλείουν στρατηγικά κτυπήματα, όπως συνέβη με την Lehman Brothers, που πίστευε στην σημασία της για το σύστημα. Οι manager ήταν πεπεισμένοι πως το κράτος δεν θα την άφηνε να καταστραφεί.
Πρέπει να αποχαιρετίσουμε την αντίληψη πως η κρίση είναι μια έκτακτη κατάσταση, και πως όλα τα πολιτικά εγχειρήματα είναι έκτακτες πράξεις μιας ομάδας αντιμετώπισης της κρίσης. Βρισκόμαστε σε μια φάση της «containment πολιτικής», του «περιορισμού» μιας παγκόσμιας οικονομικής επέκτασης. Το πρόβλημα είναι, πως σε αντίθεση με την δεκαετία του ’50, όταν ο σκοπός ήταν ο περιορισμός της σοβιετικής αυτοκρατορίας που βασιζόταν στα πυρηνικά όπλα, ο ισχυρότερος σύμμαχος στον αγώνα αυτόν, οι ΗΠΑ, δεν παίζουν πια. Μεταξύ όλων των άσχημων νέων στο «Inside Job» του Charles Ferguson, το χειρότερο χωρίς αμφιβολία, είναι εκείνο που αναφέρεται στην κυβέρνηση Obama: η αμερικάνικη κυβέρνηση, όχι μόνο προστάτεψε την οικονομική ελίτ, αλλά μέλη της έγιναν μέλη της κυβέρνησης.
Μέσα σε μια μόνο δεκαετία, μεταξύ 2000 και 2010, μετακινήθηκε η «Balance of Power», μεταξύ της ευρωπαϊκής πολιτική και αμερικάνικων αγορών. Κατά την διάρκεια της κρίσης είχε φανεί πως η πολιτική ενεργούσε όπως το είχαν προδιαγράψει οι θεωρητικοί του Ψυχρού Πολέμου: επικοινωνούν μέσω των κινήσεων του παιχνιδιού, όχι μέσω επιχειρημάτων. Οι κινήσεις μπορεί να είναι τιμωρίες, επιβραβεύσεις, φαινομενικές αυτοθυσίες, οπισθοχωρήσεις ή επιθέσεις.
Όπως τους παίκτες της RAND-Corporation, δεν παίζουν με τις αγορές, αλλά με την δημοσιότητα των αγορών. Αρκούν τα χρήματα για την ομπρέλα διάσωσης; Ισχύει η κόκκινη γραμμή; Πρέπει να ενημερωθεί η βουλή;
Το ότι λέγεται δημοσίως πως κάτι «βγήκε εκτός ελέγχου», πως πρέπει να «περιορισθεί, πως πρέπει χρήματα να «προστατευθούν σε ασφαλή μέρη, πως πρέπει να αποφευχθεί ο πανικός, να απλωθεί μια ομπρέλα προστασίας, για την οποία αποφασίζουν νομικά άνοσοι «αρχηγοί κρατών», όλα αυτά συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών από τον χώρο των πυρηνικών όπλων, όπως «τήξη πυρήνα», «οικονομικά όπλα μαζικής καταστροφής», δεν είναι γλώσσα της υπηρεσίας τεχνικής βοήθειας, ή αυτή από την Fukushima, αλλά η γλώσσα από τον εσωτερικό πυρήνα του Ψυχρού Πολέμου.
Συνεχίζεται
Αμέθυστος

ΑΝΤΙΦΑΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ (33)


ΑΝΤΙΦΑΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΜΟΝΤΕΡΝΟΥΣ
του Enrico Berti.
  
 Η αρχή της μή-αντιφάσεως και οι διαφορετικές χρήσεις τής 

διαλεκτικής στον Αριστοτέλη.
        
  Κεφάλαιο IV (συνέχεια)      


Η Αριστοτελική διατύπωση τής αρχής τής μή-αντιφάσεως (Α.Τ.Μ.Α.), ενώ επαναπροσλαμβάνει και εκφράζει με συνέπεια τα διάφορα σημεία, απο το έργο τού Πλάτωνος, στα οποία αναφέρεται, διαφέρει βαθειά απο την διατύπωση τού Παρμενίδη, η οποία δέν είναι ακριβώς μία διατύπωση τής Α.Τ.Μ.Α., αλλά μόνον τής αδυναμίας υπάρξεως τού μή-είναι και επομένως τής αρνήσεως. Η Αριστοτελική διατύπωση λοιπόν, δέν λέει ότι είναι αδύνατον ένα πράγμα να μήν ανήκει σε ένα ιδιαίτερο πράγμα, δηλαδή ότι αυτό το τελευταίο δέν υπάρχει κατά κάποιο τρόπο, ή επίσης ότι δέν είναι απόλυτο, δηλαδή δέν υπάρχει. Λέει μόνον ότι είναι αδύνατον αυτό να συμβαίνει ταυτόχρονα και κάτω απο την ίδια οπτική γωνία, και επομένως το ίδιο πράγμα ανήκει στο ίδιο πράγμα, δηλαδή αυτό το τελευταίο είναι κατά κάποιο τρόπο ή υπάρχει απολύτως. Ενώ λοιπόν για τον Παρμενίδη, η βεβαίωση, δηλαδή να πεί ότι [ένα οποιοδήποτε πράγμα] είναι (κατά έναν κάποιο τρόπο, ή ακόμη και απολύτως) ειναι μία αναγκαία βεβαίωση, τόσο πολύ μάλιστα ώστε "δέν είναι δυνατόν να μήν είναι", για τον Αριστοτέλη αυτό ισχύει μόνον στην περίπτωση τών κατηγορουμένων τα οποία είναι ακριβώς αναγκαία, δηλαδή ουσιώδη, και εκφράζουν μία τέλεια ταυτότητα ανάμεσα στο υποκείμενο και στο κατηγορούμενο (ή την αναγκαία ύπαρξη του υποκειμένου), ενώ δέν ισχύει στην περίπτωση που όλες οι άλλες δηλώσεις δηλαδή τα τυχαία κατηγορούμενα (τα συμβεβηκότα) ή τά εκ των πραγμάτων ή εκ της εμπειρίας. Όλες αυτές μπορούν κάλλιστα να απορριφθούν, χωρίς να επηρεάζεται η Α.Τ.Μ.Α , η οποια καθαυτή δέν αναγκάζει ούτε την θέση ούτε την άρνηση, αλλά απαγορεύει απλώς να κάνουμε ταυτόχρονα το ένα και το άλλο πράγμα. Για τον Παρμενίδη δηλαδή η ανάγκη αφορά την επιβεβαίωση, και επομένως το αδύνατο αφορά την απλή άρνηση, ενώ για τον Αριστοτέλη η ανάγκη αφορά την εναλλαγή ανάμεσα στην θέση και στην άρνηση και επομένως η αδυναμία αφορά την σύγχρονη παρουσία τους!
          Αυτό που διακρίνει την αριστοτελική διατύπωση απο τού Παρμενίδη είναι, όπως έχουμε ήδη πεί, το πολυσήμαντο τής έννοιας τού είναι, η οποία αντιτίθεται στην μονοσημαντότητα (ενδόμυχο ή ασυνείδητο) της έννοιας τού είναι του Παρμενίδη. Για τον Αριστοτέλη το ρήμα "είναι" δέν λέει ούτε την ύπαρξη μόνον, ούτε την ουσία μόνον τού υποκειμένου στο οποίο χρησιμεύει σαν κατηγορούμενο, αλλά εάν λέγεται η ύπαρξη, λέει πάντοτε την συγκεκριμένη ύπαρξη, η οποία έχει μία διαφορετική σημασία αναλόγως τής κατηγορίας στην οποία ανήκει το υποκείμενο. Και εάν δέν λέγεται η ύπαρξη, είναι δυνατόν να ειπωθεί ή η ουσία ή οποιοδήποτε άλλο κατηγορούμενο, το οποίο δέν ανήκει αναγκαίως σ'αυτή.
          Τα παραδείγματα αυτής της δεύτερης πιθανότητος, δηλαδή εκείνης όπου το Είναι δέν χρησιμοποιείται με υπαρξιακή σημασία, είναι τα πιό προφανή: εάν λέω ότι ο Σωκράτης είναι άνθρωπος, δηλαδή λογικό ζώο, το ρήμα Είναι εκφράζει την ουσία τού υποκειμένου, κάτι δηλαδή που του ανήκει αναγκαίως, το οποίο δέν μπορούμε να αρνηθούμε παρά μόνον εάν εγκαταλείψουμε την αλήθεια τής συζητήσεως, δηλαδή την ανταπόκρισή της στην πραγματικότητα και η πρόταση εκφράζει μία ταυτότητα ανάμεσα στο υποκείμενο και το κατηγορούμενο. Εάν όμως λέω ότι ο Σωκράτης είναι λευκός ή καθιστός, το ρήμα Είναι εκφράζει μία ποιότητα ή μία ποσότητα ή μία θέση του υποκειμένου, όλα αυτά πράγματα που δέν του ανήκουν αναγκαίως, και μπορούν κάλλιστα να απορριφθούν σε συγκεκριμένες περιστάσεις και η πρόταση δέν εκφράζει μία ταυτότητα ανάμεσα στο υποκείμενο και στο κατηγορούμενο, αλλά απλώς ότι ένα πράγμα ανήκει σε ένα διαφορετικό πράγμα! Ο Αριστοτέλης πιστοποιεί καθαρά αυτή την διάκριση στο βιβλίο IV της Μεταφυσικής όπου δηλώνει : "δέν είναι δυνατόν το ανθρώπω είναι (δηλαδή η ουσία του ανθρώπου, για παράδειγμα ζώον λόγον έχων) να σημαίνει αυτό που δέν συνιστά το είναι του ανθρώπου (όπερ μή είναι ανθρώπω, δηλαδή ένα συμβεβηκός, για παράδειγμα ειναι λευκός), εάν είναι αλήθεια ότι η λέξη άνθρωπος δέν έχει μόνον  μία σημασία αναφορικά με κάποιον (καθ'ενός) αλλά έχει και μία σημασία που είναι Εν (το Εν σημαίνει). Δέν αξιώνουμε ότι το εν σημαίνειν είναι το ίδιο με το σημαίνειν ένα συγκεκριμένο πράγμα (το καθ'ενός) δηλαδή το κατηγορούμενο ενός συγκεκριμένου πράγματος, διότι μ'αυτόν τον τρόπο η λέξη μουσικός και η λέξη λευκός θα σήμαιναν το ίδιο με την λέξη άνθρωπος, έτσι ώστε όλα τα πράγματα θα ήταν ένα, διότι θα ήταν συνώνυμα, δηλαδή θα είχαν διαφορετικά ονόματα αλλά με την ίδια σημασία" (Μετ 100 6 b 13-18).[ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΘΟΤΗΣ]
          Η διαφορά ανάμεσα στο "σημαίνει  ένα πράγμα" και στο "σημαίνει σχετικά με κάποιον" είναι όπως βλέπουμε, η διαφορά ανάμεσα στα ουσιώδη κατηγορήματα, τα οποία μας λένε " τί είναι" ένα πράγμα (για παράδειγμα τί είναι ο άνθρωπος) και επομένως το εννοούν αμέσως και τα κατά συμβεβηκός (τυχαία) κατηγορήματα, τα οποία δείχνουν μία πλευρά, μία μή-ουσιώδη ιδιότητα ενός πράγματος, σημαίνουν δηλαδή ότι ανήκουν σ'ένα πράγμα (για παράδειγμα στον άνθρωπο) κάποια πράγματα διαφορετικά, δηλαδή κάτι που έχει διαφορετική ουσία (π.χ. να είναι λευκό).
          Αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν παραδείγματα που δείχνουν και την πρώτη δυνατότητα, εκείνη δηλαδή στην οποία ένα ρήμα χρησιμοποιείται με υπαρξιακή σημασία: εάν λέω ότι ο Σωκράτης Είναι με την έννοια ότι υπάρχει, το ρήμα Είναι εκφράζει τον τρόπο της υπάρξεως των ουσιών ακριβώς, που είναι η καθαυτή ύπαρξη, το υφίσταμαι. Μάλιστα δέ ακριβέστερα εκφράζει τον τρόπο υπάρξεως των ζωντανών ουσιών, που είναι η Ζωή. Να πούμε λοιπόν ότι ο Σωκράτης είναι, είναι σαν να πούμε ότι είναι ζωντανός και να πούμε ότι δέν είναι, είναι σαν να λέμε ότι είναι νεκρός. Εάν πώ όμως ότι το λευκό είναι, δηλαδή με την έννοια ότι υπάρχει, το ρήμα είναι εκφράζει τον τρόπο υπάρξεως των χρωμάτων ή των ποιοτήτων, ο οποίος είναι σε άλλο, στον χρωματισμό ή στον χαρακτηρισμό κάτι άλλου. Αυτή η δεύτερη σημασία είναι διαφορετική απο την πρώτη, παρότι συνδέεται μαζί της, με την έννοια ότι χωρίς την πρώτη δέν θα ήταν δυνατή. (Εάν δέν υπήρχαν οι ουσίες, δέν θα υπήρχαν ούτε οι ποιότητες οι οποίες προσχωρούν σ'αυτές! Ακόμη και αυτή η διαφορά σημειώνεται απο τον Αριστοτέλη, όταν δηλώνει για παράδειγμα ότι "για τα ζωντανά όντα το είναι σημαίνει ζωή (Περί ψυχής 415 b 14) και ότι "μία είδοσος υπάρχει επειδή βρίσκεται σε μία συγκεκριμένη θέση (ούτως κείται) και το Είναι είσοδος σημαίνει το ούτως αυτών κείσθαι και το είναι πάγος σημαίνει την συμπύκνωση μ'έναν κάποιο τρόπο (το ούτω πεπυκνώσθαι) [Μετ. 1042 b 26-28].
          Το ότι όμως η ύπαρξη ανήκει σε ένα συγκεκριμένο πράγμα αναγκαίως, όπως το απαιτεί ο Παρμενίδης όταν βρίσκει αδιανόητο ένα πράγμα να μήν είναι, μπορεί να είναι αληθινό στην περίπτωση κατά την οποία έχει την ύπαρξη σαν την ίδια την δική του ουσία, δηλαδή είναι το καθαυτό Είναι, που όμως εάν υπάρχει ένα τέτοιο πράγμα, πρέπει να αποδειχθεί. Εάν ο Παρμενίδης το θεωρεί βέβαιο, μάλιστα δέ θεωρεί βέβαιο ότι κάθε πράγμα βρίσκεται σ'αυτή την κατάσταση, είναι επειδή δέν διακρίνει το Είναι σαν ουσία, απο το Είναι σαν συμβεβηκός, και ούτε ξεχωρίζει τελικώς την ύπαρξη της ουσίας δηλαδή, διότι τουλάχιστον ενδόμυχα, εννοεί το Είναι με μία σημασία μόνον, δηλαδή μονοσήμαντα!

Συνεχίζεται
Αμέθυστος. 

Όροι διαμόρφωσης της Γνωσιολογίας στον βυζαντινό Γεώργιο Παχυμέρη στην Παράφρασή του στην πραγματεία Περί Μυστικῆς Θεολογίας του Διονυσίου Αρεοπαγίτου.(8)

Μεταδιδακτορική έρευνα Ειρήνης Α. Αρτέμη, PhD & MA Θεολογίας Bacs. Θεολογίας & Κλασικής Φιλολογίας

Συνέχεια από Πέμπτη, 12 Ιανουαρίου 2017

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄:

1. Πνευματικό περιβάλλον της εποχής του Διονυσίου του Αρεοπαγίτου. (Νεοπλατωνικές πλαισιώσεις: Πρόκλος –Δαμάσκιος)

Σύμφωνα με τον Πρόκλο139, το Εν αποτελεί την ανώτερη υπερβατική Αρχή, η οποία είναι υπεράνω και πέρα από κάθε αίσθηση και νόηση. Η απόλυτη προτεραιότητα του Ενός δημιουργεί μία μονιστική θεωρία, σύμφωνα με την οποία ο κόσμος αποτελεί καταρχάς μία θεοφάνεια. Ο Πρόκλος εξηγεί ότι το Εν εκείνο το οποίο συμπεριλαμβάνει τον αιώνα, υπό την ευρεία έννοιά του ως μίας πομπεριεκτικής πυρηνικής συνθήκης, δεν είναι το άρρητο Εν, αλλά το Εν - Ον, το οποίο τον εμπεριέχει ως δύναμή του στην υπόστασή του140. Από το Εν – Ον εκπορεύονται δια της απορροής και κατά την τριαδική εξέλιξη μια σειρά από υποστάσεις ή οντικές πραγματικότητες -οι υπέρτατοι θεοί-, οι οποίοι επιστρέφουν στην αφετηριακή αρχή τους, δημιουργώντας με τις ανώτερες προς αυτές υποστάσεις πλήρεις μεθεκτικές σχέσεις141.

Στο σημείο, όμως, που ο Πρόκλος εισάγει ένα νέο θεωρητικό σχήμα έναντι των προηγούμενων Νεοπλατωνικών, βρίσκεται στην εισαγωγή της μεταφυσικής των «Ἑνάδων» ή των «Μονάδων»142, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως ενδοκοσμικές, νοητές, νοερές, υπερκοσμικές, καθώς και με άλλους κατηγορηματικούς προσδιορισμούς143. Όπως ο Νους αποτελείται, απορροϊκά από Νόες και η Ψυχή από ψυχές, έτσι και το Εν αποτελείται από Ενάδες144. Πρόκειται για επιμέρους οντότητες, προβολές της αρχικής πηγής τους. «Καθώς ανεβαίνουμε από τα σώματα οι θεοί μάς παρουσιάστηκαν ως «ἑνάδες», «ἑνάδες υπερούσιες», οι οποίες γεννούν τις ουσίες, τελειοποιούν, ρυθμίζουν και εξαρτούν από τον εαυτό τους όλες τις πρωταρχικές ουσίες. Επιπλέον, οι υπερβατικοί θεοί είναι αμετάβλητοι, αυτάρκεις, άφθαρτοι, απλοί, υπεράνω κάθε πλήθους, ανώτεροι από κάθε διαίρεση και μερισμό ή σχέση προς τα πάντα και αιωνίως επιβαίνουν σε όλα τα όντα»145. Τα ανωτέρω επίθετα σημειώνουν την καθαυτή κατάσταση μιας οντότητας, δηλαδή ό,τι είναι σε σχέση αποκλειστικά με το υποστατικό ιδιόλεκτό της, το οποίο ορίζει και την λειτουργική παρουσία της. Αναντιλέκτως, λειτουργούν συγκριτικά ή υπερθετικά κατά τη συνεξέταση μιας οντότητας με ορισμένες άλλες, αφού έμμεσα δηλώνουν αντιπαραθέσεις ή διακρίσεις. Πρέπει να επισημανθεί ότι ο Πρόκλος δεν χρησιμοποιεί τα παρατιθέντα επίθετα «αμετάβλητοι, αυτάρκεις, άφθαρτοι, απλοί», κ.ά, μόνον ως αναφερόμενα σε οντότητες, αλλά μέσω αυτών προσεγγίζονται οι οντότητες τόσο στο οντολογικό όσο και στο γνωσιολογικό επίπεδο146.

Ως ειδοποιός διαφορά μεταξύ του Ενός και των Ενάδων θεωρείται κατά την πρόκλεια διδασκαλία ότι το Εν είναι αμέθεκτο, ενώ οι ενάδες μεθεκτές: «Πᾶς Θεός μεθεκτός ἔστι, πλήν τοῦ ἑνός»147. Επιπλέον, ότι αυτές είναι κατώτερες του Ενός, αλλά ανώτερες του Νου καθώς και από οιαδήποτε άλλη οντολογική πραγματικότητα148. Θα μπορούσαμε μάλιστα εδώ να σημειώσουμε ότι ο Πρόκλος δέχεται εξελικτικά την Προσωκρατική φιλοσοφική σκέψη, ειδικότερα δε τις θέσεις του Αναξαγόρα περί του παγκοσμίου Νου, από τον οποίον το σύνολο του υπαρκτού προσδιορίζεται με ελευθερία. Ο Πρόκλος, όπως ο Αναξαγόρας, υποστηρίζει ότι μία από τις αιτίες της δημιουργίας του κόσμου είναι ο Νους149, τον οποίο ο Αναξαγόρας χαρακτηρίζει ως το «λεπτότατον» καί «καθαρώτατον» ον150.
Ο «Νοῦς» για τους δύο φιλοσόφους αποτελούσε την αρχή του φυσικού σύμπαντος -από τον Πρόκλο όμως να εγγράφεται στο πλαίσιο της πολυαιτιότητος-, με την οποία ρυθμίζονταν όλες οι λειτουργίες από τον μεγάκοσμο ως τον μικρόκοσμο151. Ο «Νοῦς» στον Αναξαγόρα είναι μία λεπτότατη, απειροελάχιστη σε βαρύητατη και υλικότητα αιτία, που μοιάζει με τον αέρα. Στον συνθετικά διευρυμένο στοχασμό του νεοπλατωνικού σχολάρχη δεν είναι μόνο μία ορισμένη υπερφυσική, υπερβατική αρχή αλλά είναι και η βάση της ρύθμισης του υλικού κόσμου152.
Υπεράνω του Νου ο Πρόκλος θέτει άλλες πραγματικότητες -όπως είναι η Ζωή και το Είναι-, στην κορυφή των οποίων ευρίσκονται οι Ενάδες. Άξιο υπομνήσεως μάλιστα είναι ότι υπογράμμιζε ότι οι Ενάδες απορρέουν άμεσα με οντολογική συγγένεια από το Εν και ότι έχουν όμοιες ιδιότητες μαζί του: «Ὁ πρώτιστος ἀριθμός (sc. αἱ ἑνάδες) καί τῷ ἑνί συμφυόμενος ἑνοειδής καί ἄρρητος καί ὑπερούσιος καί πάντῃ τῷ αἰτίῳ προσόμοιος»153. Επιπλέον, οι ενάδες είναι συγχρόνως η έκφραση της οριοθετούσας και της εκρηκτικά παραγωγικής ιδιότητας του Ενός, είναι το Εν ως πέρας και άπειρον: «ἑνάδες γάρ εἰσίν (sc. τό πέρας καί τό ἄπειρον) ἀπό τοῦ ἑνός ὑποστᾶσαι καί οἷον ἐκφάνσεις ἀπό τῆς ἀμεθέκτου καί πρωτίστης ἑνώσεως»154.

Εν τέλει, οι Ενάδες θεωρούνται μέσα από τη διδασκαλία του Πρόκλου ως οι αναγκαίες συμπληρωματικές πραγματικότητες, για να καταστεί λογικά και οντολογικά εφικτή η παραγωγική κίνηση του Ενός προς τα επιμέρους μεταφυσικά όντα, ώστε να υπάρχει αμοιβαία μέθεξη ανάμεσα στην Ενολογία και στην Οντολογία155. Ο νεοπλατωνικός σχολάρχης σημειώνει ότι διά της φιλοσοφίας και διά τη συνεχούς ενασχόλησης του ανθρώπου με τις ερωτηματοθεσίες της μπορεί να διατυπώσει ο κατά περίπτωση εμβριθής διανοητής μία ορισμένη άποψη για τη φύση των πραγμάτων. Από την άλλη, η ενασχόλησή του με τη θεολογία θα του εξασφαλίζει τη δυνατότητα να «ενωθεί» με τον θείο παράγοντα156. Αν όλα αυτά τα συνδυάσει κάποιος στη σκέψη του, θα μπορεί να καταστεί μέτοχος της πλατωνικής διαλεκτικής αλλά και της διδασκαλίας του Πυθαγόρα, οπότε εδώ επιλέγεται μία ιδιαίτερη θέση της ιστορίας της φιλοσοφίας, με στοχευμένες θεωρητικές και υπαρξιακές κατευθύνσεις: «Οἱ μὲν οὖν τρόποι τῆς παρὰ τῷ Πλάτωνι θεολογικῆς διδασκαλίας τοιοῖδε τινὲς εἰσὶ δῆλον δὲ ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι καὶ τὸν ἀριθμὸν εἶναι τοσούτους ἀναγκαῖον οἱ μὲν γὰρ δι’ ἐνδείξεως περὶ τῶν θείων λέγοντες ἢ συμβολικῶς καὶ μυθικῶς ἢ δι’ εἰκόνων λέγουσιν, οἱ δὲ ἀπαρακαλύπτως τὰς ἑαυτῶν διανοήσεις ἀπαγγέλλοντες οἱ μὲν κατ’ ἐπιστήμην οἱ δὲ κατὰ τὴν ἐκ θεῶν ἐπίπνοιαν ποιοῦνται τοὺς λόγους... Ὁ δὲ διὰ τῶν εἰκόνων Πυθαγόρειος, ἐπεῖ καὶ τοῖς Πυθαγορείοις τὰ μαθήματα πρὸς τὴν τῶν θείων ἀνάμνησιν ἐξηύρητο καὶ διὰ τούτων ὡς εἰκόνων ἐπ’ ἐκεῖνα διαβαίνειν ἐπεχείρουν καὶ γὰρ τοὺς ἀριθμοὺς ἀνεῖσαν τοῖς θεοῖς καὶ τὰ σχήματα, καθάπερ λέγουσιν οἱ τὰ ἐκείνων ἱστορεῖν σπουδάζοντες. Ὁ δὲ ἐνθεαστικῶς μὲν αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν ἐκφαίνων τὴν περὶ θεῶν ἀλήθειαν παρὰ τοῖς ἀκροτάτοις τῶν τελεστῶν μάλιστα καταφανής οὐ γὰρ ἀξιοῦσιν οὗτοι διὰ δὴ τινῶν παραπετασμάτων τὰς θείας τάξεις ἢ τὰς ἰδιότητας αὐτῶν τοῖς ἑαυτῶν γνωρίμοις ἀποδιδόναι, ἀλλὰ τὰς τὲ δυνάμεις καὶ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ἐν αὐτοῖς ὑπ' αὐτῶν κινούμενοι τῶν θεῶν
ἑξαγγέλλουσιν»157. Πρόκειται για ένα παράθεμα το οποίο αποτυπώνει την συνθετική οντολογία της πυθαγόρειας και της πλατωνικής παράδοσης.

Με τον συνδυασμό της σκέψεως του Πλάτωνος και του Πυθαγόρα θα μπορέσει ο Πρόκλος να λάβει τα εφόδια και να καταστεί ικανός να μελετήσει τις άυλες, και ξεχωριστές από τις σωματικές οντότητες, δυνάμεις - ενέργειες, «νοήσει μετά λογικῶν συλλογισμῶν», και να γίνει γνώστης της αυθεντικής φύσης των όντων158. Στη συνέχεια, η παρατεταμένη ενασχόλησή του με την ερμηνεία των θείων και μακάριων δογμάτων ενισχύει τον έρωτα στην ψυχή του για την αναζήτηση του θείου και την ένωση με την υπόστασή του159. Άλλωστε, όπως υπογραμμίζει ο Χρ. Τερέζης «ο Πρόκλος στα σχόλιά του στους διαλόγους Τίμαιος και Ἀλκιβιάδης Ι παρουσιάζει έναν σαφώς προσωπικό Θεό, ο οποίος ενεργοποιεί - και μάλιστα μ’ έναν ακραίο ερωτικό τρόπο - τη βούλησή του και αισθητικής τάξης ιδιότητες κατά την επικοινωνία του με τον κόσμο της αισθητής εμπειρίας και ιδιαίτερα με τον άνθρωπο»160.

(Συνεχίζεται)

Σημειώσεις

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...